เกี่ยวกับ

ประวัติกรมการขนส่งทหารบก

กรมการขนส่งทหารบก Royal Thai Army Transportation Corpsถือกำเนิดมาในกองทัพไทย เป็นครั้งแรกในนาม กรมพาหนะ เมื่อ 7 กุมภาพันธ์ 2448 ซึ่งอยู่ในห้วงเวลาที่ประเทศไทย กำลังเริ่มพัฒนากองทัพไทย ให้เป็นไปตามแบบอย่างของประเทศในภาคพื้นยุโรป และได้มีการเปลี่ยนแปลงและวิวัฒนาการเรื่อยมา จนในบางคราวก็ไม่ปรากฏนามของ กรมพาหนะ อยู่ในทำเนียบการจัดกำลัง บางสมัยก็เป็นเพียงหน่วยงานเล็กๆ แฝงอยู่ กับกรมกองอื่น ประกอบกับ การวิวัฒนาการ ทางด้านอาวุธยุทโธปกรณ์ ตลอดจนยานพาหนะประเภทต่างๆ ก็ได้รับการพัฒนาให้ก้าวไปด้วย ฉะนั้น หากจะพิจารณากล่าวถึง กรมการขนส่งทหารบก ตามยุค ตามสมัย ตามความเจริญและความเสื่อมแล้ว อาจแบ่งได้เป็น 3 ยุคด้วยกัน คือยุคแรกกำเนิดยุคจัดตั้งกรมพาหนะทหารบก และ ยุคเปลี่ยนแปลงเป็นกรมการขนส่งทหารบก

ยุคแรกกำเนิด
ในยุคแรกกำเนิด โดยกำหนดตั้งแต่เริ่มก่อตั้ง กรมพาหนะ ในปี พ.ศ.2448 ตามแจ้งความ กรมยุทธนาธิการ ลง 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2448 โดยเป็นหน่วยขึ้นตรงต่อกรมบัญชาการทหาร มณฑลกรุงเทพฯ และได้วิวัฒนาการเรื่อยมาจนกระทั่ง พ.ศ. 2451 ได้เปลี่ยนเป็น กรมทหารพาหนะรักษาพระองค์ ขึ้นตรงต่อ กองพลที่ 1 รักษาพระองค์ ในปี พ.ศ. 2453 ได้มีการเปลี่ยนการบังคับบัญชา กรมทหารพาหนะรักษาพระองค์ใหม่ โดยไปขึ้นการบังคับบัญชาต่อกองทัพที่ 1 และได้เปลี่ยนชื่อเป็น กรมทหารพาหนะกองทัพที่ 1 และเปลี่ยนเป็น กรมทหารพาหนะ กองทัพที่ 1 ในภายหลัง ต่อมาในปี พ.ศ. 2456 กรมพาหนะ จึงได้กลับไปขึ้นกับ กองพลที่ 1 ตามเดิม ในปี พ.ศ. 2456 - 2458 ได้มีการเปลี่ยนแปลงการบังคับบัญชาใหม่โดยให้ กรมทหารพาหนะ ไปขึ้นการบังคับบัญชากับกองทัพทหารบกที่ 1 ในปี พ.ศ. 2460 ประเทศไทยได้จัดส่งกองทหารบกรถยนต์ไปร่วมรบกับกองทัพพันธมิตร ณ ประเทศฝรั่งเศส ในสงครามโลกครั้งที่ 1 จนกระทั่งสงครามยุติ จากการปฏิบัติการร่วมรบ กองทหารบกรถยนต์ ได้สร้างเกียรติประวัติอันงดงาม จนกระทั่งรัฐบาลฝรั่งเศสได้มอบตราอันมีนามว่า ครัว เดอะ แกร์ ประดับธงไชยเฉลิมพลเป็นเกียรติยศ
หลังจากสงครามโลกครั้งที่ 1 ได้ยุติลง ต่างประเทศได้เร่งปรับปรุงกิจการทหาร โดยเฉพาะในด้านการขนส่ง ให้พัฒนาก้าวหน้ายิ่งขึ้น โดยอาศัยบทเรียนจากมหาสงครามโลก แต่สำหรับประเทศไทยไม่อยู่ในฐานะที่จะกระทำได้ เพราะต้องตกอยู่ในภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ จนในที่สุดหน่วยทหารพาหนะได้ถูกยุบเลิกไปในปี พ.ศ. 2468 ภารกิจต่างๆ ของทหารพาหนะจึงตกไปรวมอยู่กับทหารสัมภาระโดยสิ้นเชิง นับเป็นการสิ้นอายุขัยของหน่วยทหารพาหนะในยุคแรก

ยุคจัดตั้งกรมพาหนะทหารบก
หน่วยทหารพาหนะได้หายไปจากวงการทหารของกองทัพบก ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2468 เป็นเวลา 12 ปี กองทัพบกจึงได้ฟื้นฟู และจัดตั้งขึ้นใหม่อีกครั้งหนึ่ง ในปี พ.ศ.2480 โดยจัดตั้งเป็น กรมพาหนะทหารบก ขึ้นตรงต่อกรมพลาธิการทหารบก เมื่อ 5 เมษายน 2480 ให้มีหน้าที่รับผิดชอบเกี่ยวกับรถยนต์ และรับผิดชอบในการ เก็บรักษาและแจกจ่ายน้ำมันให้แก่หน่วยต่างๆ ทั่วทั้งกองทัพบก
ในปี พ.ศ.2484 ได้จัดตั้ง กองพันทหารพาหนะ ขึ้นเป็นหน่วยทหารของ กรมพาหนะทหารบก หน่วยแรก เพื่อให้เป็นโครงสำหรับขยายกำลัง และเป็นลูกมือในการฝึก และศึกษาวิชาการขนส่ง กองพันทหารพาหนะ ในระยะจัดตั้งใหม่นั้นประกอบด้วยกองร้อยทหารพาหนะรถยนต์ 2 กองร้อย และกองร้อยทหารพาหนะเรือ 1 กองร้อย
ในปี พ.ศ. 2488 กรมพาหนะทหารบก ได้แยกตัวออกจากกรมพลาธิการทหารบก เป็นหน่วยขึ้นตรงต่อกองทัพบก ในขณะเดียวกันได้มีการจัดตั้ง กองทหารพาหนะ ของกองทัพและกองพลต่างๆ ขึ้นด้วย
กรมพาหนะทหารบกในยุคนี้ ได้เริ่มมีการปรับปรุงและวิวัฒนาการ ทั้งในด้านการจัดและยานพาหนะ อันเป็นเครื่องมือขนส่งที่สำคัญยิ่ง ดังจะเห็นได้ว่ายุคนี้ เป็นยุคที่ใช้รถยนต์เป็นหลัก ซึ่งเป็นการตรงกันข้าม กับยุคแรกซึ่งใช้เกวียน รถม้าและสัตว์ต่างๆเป็นพาหนะในการขนส่ง ส่วนอาวุธนั้นคงใช้ปืนเล็กยาวแบบ 66 เป็นอาวุธประจำกาย และปืนกลเบาแบบ 83 เป็นอาวุธประจำหน่วย
ในปี พ.ศ. 2491 เกี่ยวกับการปรับปรุงด้านการศึกษา ได้จัดส่งนายทหารไปศึกษาวิชาขนส่งแขนงต่างๆ ในต่างประเทศเป็นครั้งแรก นายทหารที่ไปศึกษามาจากต่างประเทศ ได้กลับมาเป็นกำลังสำคัญในการปรับปรุงกิจการของทหารพาหนะ ให้เป็นที่ประจักษ์ชัด ในความสำคัญของกิจการขนส่งมากขึ้นตามลำดับ

ยุคเปลี่ยนแปลงเป็นกรมการขนส่งทหารบก
เมื่อประมาณกลางปี พ.ศ. 2494 กองทัพบกได้ปรับปรุงาการจัดใหม่ โดยได้พิจารณาเห็นว่า รูปการจัดกองทัพบกแต่เดิมนั้น ยังไม่เหมาะสมกับกาลสมัย จึงได้มีการประชุมแก้ไขปรับปรุงตลอดมา จนกระทั่ง พ.ศ. 2495 ได้ตรา พรก. จัดวางระเบียบราชการกองทัพบก ในกระทรวงกลาโหม พ.ศ. 2495ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ตั้งแต่ 5 สิงหาคม 2495 ในการปรับปรุงครั้งนี้ กองทัพบกได้เปลี่ยนชื่อ กรมพาหนะทหารบก เป็น กรมการขนส่งทหารบก มีหน้าที่รับผิดชอบในเรื่อง การขนส่งทางยุทธวิธ ีและการขนส่งโดยทั่วไปเป็นหลัก ซึ่งนับว่าเป็นภาระอันหนัก กรมการขนส่งทหารบก จึงได้วิวัฒนาการรูปการจัดเรื่อยมา เพื่อให้สอดคล้องกับภารกิจ
เกี่ยวกับวิวัฒนาการทางด้านยานพาหนะนั้น ในปี พ.ศ. 2498 สหรัฐฯ ได้ให้ความช่วยเหลือ โดยได้ มอบเงินให้จำนวนหนึ่ง ผ่านทางองค์การ ไอ.ซี.เอ. เพื่อให้จัดหารถยนต์บรรทุกมอบให้กับ กองพันทหารขนส่ง ขส.ทบ. ซึ่งในการนี้ องค์การ ก.ศ.ว. แห่งประเทศไทย ได้ดำเนินการจัดหา รถยนต์บรรทุกอินเตอร์เนชั่นแนล แบบ เอส. ขนาด 4 ตัน จำนวน 201 คัน กับรถอินเตอร์เนชั่นแนล แบบ เอ. ขนาด 4 ตัน อีกจำนวน 111 คัน รวมทั้งสิ้น 312 คัน
ด้านยานพาหนะขนส่งทางน้ำ ขส.ทบ. ได้ออกแบบและสร้างเรือบรรทุกยนต์ขึ้นลำหนึ่งชื่อว่า เรือ 3001 เป็นทั้งเรือท้องแบน ทำด้วยไม้ กินน้ำตื้น สามารถเดินในแม่น้ำภายในประเทศได้ทุกฤดูกาล เรือดังกล่าวได้สร้างเสร็จประมาณเดือนมกราคม พ.ศ. 2499 และในปี พ.ศ. 2502 สหรัฐฯได้ช่วยเหลือเงิน 691,817.50 เหรียญอเมริกัน เพื่อดำเนินการก่อสร้างเรือบรรทุกยนต์แบบเรือ 3001 แต่เป็นเหล็กมี 2 ขนาด คือ ขนาดกว้าง 14 ฟุต ยาว 48 ฟุต มีระวางบรรทุก 28 ตัน กินน้ำลึกเต็มที่ 3 ฟุต 25 ลำ และขนาดกว้าง 14 ฟุต ยาว 75 ฟุต มีระวางบรรทุก 60 ตัน กินน้ำลึกเต็มที่ 4 ฟุต จำนวน 9 ลำ สร้างเสร็จเมื่อ 1 เมษายน 2504 และได้จัดขึ้นเป็นหน่วยกองร้อยทหารขนส่ง (เรือ)ตาม อจย. ถือเป็นหน่วยนอกโครงการ
ในปี พ.ศ. 2501 จัดตั้งกองบินขนส่งขึ้นเมื่อประมาณเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2501 มีที่ตั้งปกติอยู่ ณ บริเวณสนามบินกองทัพอากาศ ดอนเมือง มีอากาศยานบรรจุไว้ในอัตรา 2 ประเภท คือ เครื่องบินลำเลียงแบบ ซี 47 จำนวน 3 เครื่อง และเฮลิคอปเตอร์แบบ เอส 55 จำนวน 5 เครื่อง และต่อมาก็ได้มีการจำหน่าย ฮ. ดังกล่าวแล้วจัดหา ฮ. แบบใหม่ทดแทน นอกจากนั้นยังได้จัดหาเครื่องบินปีกติดลำตัวแบบต่างๆ ไว้ในราชการอีกด้วย ในปี พ.ศ. 2503 หน่วยทหารของกรมการขนส่งทหารบก อันได้แก่ กองพันทหารขนส่งรถยนต์บรรทุก ได้แปรสภาพเป็นหน่วยในโครงการ จึงได้เปลี่ยนรถจาก รถบรรทุกอินเตอร์เนชั่นแนล มาเป็นรถ โตโยต้า (ดีเซล) ขนาด 21/2 ตัน 6x6 แบบ ดี ดับลิว 15 แอล ส่วนรถบรรทุกอินเตอร์ฯ ได้โอนให้สำนักงานขนส่งประจำ มทบ. และ จทบ. ต่างๆ ต่อไป
ในปี พ.ศ. 2506 ได้รับมอบรถสายพานลำเลียงพล แบบเอ็ม 113 จากสหรัฐฯไว้สำหรับเพื่อการฝึกอบรมนายทหาร นายสิบ และได้มีการบรรจุหมวดรถสายพานลำเลียงพล ให้แก่กองร้อยขนส่งรถยนต์บรรทุกที่ 5 และที่ 6
ในปี พ.ศ. 2507 ได้จัดตั้ง ร้อย ขส.ซบร.บ.ทบ. ขึ้น เพื่อดำเนินการซ่อมบำรุงอากาศยานให้กับกองทัพบก และได้เปลี่ยนนามหน่วยเป็น ร้อย ซบร.บ.ทบ. เมื่อปี พ.ศ. 2511
ในปี พ.ศ. 2510 ได้รวม กองคลัง และ กองซ่อม เข้าด้วยกัน เรียกชื่อใหม่ว่า กองคลังและซ่อม
ในปี พ.ศ. 2512 จัดตั้ง ชุดซ่อมบำรุง บ. ปีกหมุนขึ้น 2 ชุด ใช้ อจย. หมายเลข 55 - 500 (9 พ.ค. 11) มีชื่อย่อว่า ชุด ซบร.บ. ปีกหมุน ที่ 1 และ 2 เป็นหน่วยขึ้นตรงของ ขส.ทบ. แต่ฝากการบังคับบัญชาไว้กับ รร.การบินทหารบก ศูนย์การทหารปืนใหญ่ จังหวัดลพบุรี
ในปี พ.ศ.2513 จัดตั้ง ร้อย ขส.รยบ.กลาง (ผสม) ขึ้นตาม อจย. หมายเลข 55-18 (20 ม.ค. 12) เป็นหน่วยในบังคับบัญชาของกรมทหารขนส่ง และให้ ขส.รยบ. เปลี่ยนชื่อเป็น พัน ขส. ที่ 1
ในปี พ.ศ.2514 จัดตั้ง บก. และ ร้อย บก.พัน ขส. ที่ 2 (ผสม) ขึ้นใช้ อจย. หมายเลข 55-16 (15 ส.ค. 09) ใช้ชื่อย่อว่า พัน ขส. ที่ 2 (ผสม) กรม ขส.
ในปี พ.ศ. 2515 จัดตั้งชุด ซบร.บ. ปีกหมุนที่ 9 (ผสม) ขึ้นตาม อจย. หมายเลข 55-5009 พ.ค. 11) และจัดไปสนับสนุนโดยตรง กองบินปีกหมุนที่ 9 (ผสม)
ในปี พ.ศ. 2518 ให้ กรมทหารขนส่ง เป็นหน่วยขึ้นตรง ทบ. และฝากการบังคับบัญชาไว้กับ ขส.ทบ.
ในปี พ.ศ. 2520 ได้ปรับปรุงการจัดและการดำเนินงานของกรมการขนส่งทหารบกใหม่ ตามคำสั่ง ทบ. (เฉพาะ) ที่ 83/20 ลง 4 สิงหาคม 2520 เรื่อง แก้อัตรากองทัพบก 2506 (ครั้งที่ 22) ซึ่งทำให้รูปการจัดเปลี่ยนแปลงไปจนถึงปัจจุบัน.